zaterdag 9 april 2022

DRIE METER ZAND gepubliceerd

Het is zover! DRIE METER ZAND zal vanaf 25 april verkrijgbaar zijn. Ik kreeg gisteren een stapel van 80 exemplaren binnen, en wederom is dit een goed geslaagde uitgave, keurig verzorgd door mijn uitgever Palmslag. Ik heb nu een rijtje van drie boeken voor mij liggen: De Batavier, Het Transport en Drie meter zand. 

De Batavier, Het transport en Drie meter zand

Het manuscript ging eind november naar de uitgever en sindsdien is er veel werk verzet om het binnen vijf maanden uitgegeven te krijgen. Ook hulde aan Annejet Fransen bij Palmslag, die het proces heeft begeleid als mijn contactpersoon bij de uitgeverij.

Drie meter zand

Binnenkort gaan Hanneke van de Water en ik de presentatie voorbereiden van dit nieuwe boek, waarmee ik al in 2018 ben begonnen. In mijn naschrift schrijf ik:

Oorspronkelijk zou dit boek in 2020 of 2021 moeten spelen, na de Brexit. Als gevolg van de chaos tijdens de coronacrisis, waarin je van week tot week nauwelijks kon voorspellen of zo’n verhaal nog wel zou kloppen met de realiteit, besloot ik om de klok terug te draaien naar 2013, voordat de wereld veranderde op een manier, die niemand had kunnen voorzien.

Inmiddels kunnen we er oorlog in Europa aan toevoegen, Russische agressie tegen een buurland, wat we eigenlijk al meer dan tien jaar hadden kunnen zien aankomen, terwijl we onze ogen sloten en zaken deden met een verachtelijk regime.

Kijkend naar alle ellende in de wereld zou je haast vergeten dat er ook nog zoiets is als een boek, waar je in kan wegduiken om even alles om je heen te vergeten. Ik lees zelf ook graag en er gaat niets boven ontspanning met een boek van een van mijn favoriete auteurs.

Drie meter zand

Waar gaat DRIE METER ZAND ook alweer over? Op de achterzijde van het boek staat:

In de nadagen van Napoleon wordt een klein Frans oorlogsschip in het zeegat van Ameland tot zinken gebracht door een Engels fregat. Het wrak, met haar kostbare lading, verdwijnt al snel spoorloos in de zeebodem, maar een Hollandse militair in Franse dienst overleeft het gevecht. Kapitein De Koning raakt tegen wil en dank verwikkeld in het verzet tegen Napoleon, de daarmee verweven smokkelarij, en uiteindelijk spionage voor de toekomstige koning Willem I.

Tweehonderd jaar later vinden een zeiler en zijn vriendin op Ameland raadselachtige documenten in de nalatenschap van haar grootmoeder. Het persoonlijk logboek van kapitein De Koning geeft hun een onverwachte blik op het leven in 1811 en zet hen op het spoor van het wrak van de Arabelle. Ze zijn echter niet de enigen die geïnteresseerd zijn in wat er onder het zand verborgen ligt. Al snel reikt een spoor van geweld tot beide zijden van de Noordzee...

Drie meter zand is een historische roman, die uitmondt in een hedendaagse thriller. Zeeslagen, verzet en spionage in de tijd van Napoleon, een schatvondst op zee, moderne piraterij en een liefde vol twijfels. Dit is de promotievideo:




dinsdag 29 maart 2022

Peace in our time

Een maand geleden ging de Russische vernietigingsmachine in Oekraïne van start. Poetin hoopt als Tsaar Vladimir de Grote de geschiedenis in gaan, maar ik denk dat het Volodja de Verschrikkelijke wordt. Buiten Rusland dan, want het woord ‘invasie’ of ‘oorlog’ is verboden in het nieuwe Grootrussische rijk van Poetin, waar een repressie is begonnen die niet meer is gezien sinds de jaren onder Stalin of Brezjnjev. Vorige maand schreef ik ‘arm Oekraïne’, maar het kon evengoed ‘arm Rusland’ zijn: de bevolking voelt de pijn van de repressie en de sancties, niet de dictator in het Kremlin.

Aleppo
 

Er is nog een parallel met de jaren ‘30. Het Westen deed grif zaken met Poetin in zijn rol als oliemannetje en sloot de ogen voor Grozny, Aleppo en Georgië. Het pleasen van deze kerel om zijn goedkope olie en aardgas doet mij denken aan de periode waarin Europa de ogen sloot voor de gruwelen van het nazidom en zijn best deed om Adolf Hitler te vriend te houden. Neville Chamberlain, die in 1938 opgetogen stond te zwaaien met een ondertekend verdrag over het toestaan van de Duitse invasie in Sudetenland. Peace in our time: we weten waar dat toe heeft geleid.

Peace in our time

De vluchtelingenstroom uit Oekraïne is vergelijkbaar met de Syrische diaspora, gecreëerd door Poetin’s vriend Assad. Een Syrische vluchtelinge die ik jaren geleden sprak zei mij dat in Aleppo de Russen de baas waren. Aleppo, dat door Russische luchtaanvallen met de grond gelijk is gemaakt. Wil je niet luisteren en je overgeven aan mijn agressie, dan vernietigen we je. Vrouwen, kinderen, ziekenhuizen, scholen, woonwijken. Marioepol is Aleppo versie 2.0. Onthoud de beeldspraak van Poetin over een vlieg in je mond die je uitspuugt. Zo ziet hij ook de vrouwen en kinderen van Oekraïne. 

Edit 3 april: zojuist zijn details bekend geworden over de gruwelijke slachtpartij in Boetsja, bij de terugtrekking van het Russische leger. Mensen op de fiets of met een boodschappentas, die lukraak op straat zijn neergeschoten. Dit zijn de beelden die we kennen van de nazi-moordpartijen in WO2: Oradour-sur Glane, Katyn, Babi Yar, Putten, wat is het verschil tussen het Russische leger en nazi’s? Wie zal deze slagers voor de rechter brengen? 

Nekulturny.

Marioepol

Vluchtelingen, de EU en Nederland

Schrijnend verschil tussen vluchtelingen uit het Midden-Oosten en Oekraiense vluchtelingen is dat mannen, vrouwen en kinderen uit Syrië en Afghanistan niet welkom zijn binnen de EU. Nog steeds zitten ze opgesloten in detentiekampen in Griekenland en worden ze door Poolse grenswachten tegengehouden bij de Witrussische grens, waar ze maandenlang in de winterkou moesten kamperen. De Oekraïners wordt geen strobreed in de weg gelegd, zelfs niet als ze zonder papieren binnenkomen. Waarom geldt dat niet voor Syriërs? Onze grondwet zegt dat alle mensen in vergelijkbare omstandigheden gelijk zijn. Kennelijk alleen als ze uit Europa komen. Syriërs en Afghanen moeten in Nederland een langdurig en vernederend asieltraject door, waardoor velen de rest van hun leven op achterstand zullen staan.


Het lijkt erop dat de gelijkheid van vluchtelingen in Nederland zich vooral uit in de mensonterende toestanden in opvangkampen zoals Ter Apel, waar de veiligheidsregio nu dreigt de boel te sluiten, omdat er door de gemeente, godbetert, geen extra barak werd toegestaan. Er is nu sprake van het afstoffen van een noodwet om gemeenten te dwingen mensen op te nemen en eventueel leegstaand vastgoed (jawel, huismelkertjes!) te vorderen zodat vluchtelingen een menswaardig onderkomen wordt geboden. Maar het kost altijd tergend veel tijd in dit land - de overheid verschuilt zich bij politiek lastige kwesties altijd achter het dogma van de ‘zorgvuldigheid’ - dezelfde zorgvuldigheid die even niet meer belangrijk is als het de politieke leiding zo uitkomt. Zie de mondkapjesdeal tussen De Jonge en zijn vriendje Sywert. Over een vieze vlieg gesproken.

Binnenkort een nieuw boek

Door de vreselijke toestand waarin de wereld verkeert, zou ik bijna vergeten te melden dat mijn nieuwe boek Drie Meter Zand binnenkort zal worden uitgegeven. Ik heb daar samen met de uitgever de afgelopen tijd veel werk in geïnvesteerd. Ik zal daar binnenkort meer over schrijven, maar niet in één adem met het vluchtelingendrama.

zaterdag 26 februari 2022

NEKULTURNY

некультурный

Nekulturny is de term die Russen gebruiken om ongewenst gedrag te beschrijven. Inmiddels is duidelijk dat dit op de machthebbers in het Kremlin zelf van toepassing is, die nu hun land buiten de internationale rechtsorde hebben geplaatst. Rusland wordt geregeerd door een maffia, met maffiose praktijken waarin mensenlevens niet tellen.

Poetin heeft oorlog ontketend in Europa, misschien wel omdat het zoeken naar een buitenlandse vijand het beste antwoord is op de binnenlandse crisis die Rusland in zijn greep heeft: zie de aanhoudende protesten van Russische dissidenten, een moedige minderheid die zich geen rad voor ogen laat draaien door de leugens van een schurk.

Vladimir Poetin

Je kunt van Vladimir Vladimirowitsj Poetin zeggen wat je wilt, maar hij is een uitstekende schaakspeler, die stapje voor stapje een invasie in zijn buurland heeft voorbereid: propaganda, economische en digitale oorlogsvoering (de energieoorlog en aanvallen van hackers), desinformatie, een zogenaamde militaire oefening, het sturen van een ‘vredesmacht’ en daarna een invasie met over de honderdduizend man. Oekraïne is niet de eerste voormalige Sovjetrepubliek die deze man binnenvalt en aan zijn gedroomde Groot-Russische rijk wil toevoegen. Denk bijvoorbeeld aan Georgië.

In essentie volgt Poetin in de voetstappen van andere megalomane machthebbers in het verleden. Napoleon, Stalin, Mao en Hitler gingen hem voor. Poetin heeft zich geschaard in het rijtje moorddadige geesten wier namen in de wereldgeschiedenis een duivels gesis in het duister zijn. De grootste angst van een dictator is dat hij wordt onttroond en de geschiedenis leert dat het met geen van hen goed afloopt. De meeste dictators worden vermoord of moeten vluchten omdat ze anders worden opgeknoopt door hun eigen mensen. Ze sterven in eenzaamheid, veracht door iedereen, en als ze ooit voor een rechter komen blijken ze opeens te ziek te zijn voor een strafzaak. Dat zal wel tussen hun oren zitten, of misschien is het wel hun laatste leugen.

Ik ben inmiddels Catherine Belton’s boek Putin’s People gaan lezen, of hoe Rusland een schurkenstaat werd. Een leerzaam boek, als je tijdens het lezen tenminste niet beroerd wordt van alle vuile streken en manipulaties van deze kerel en zijn trawanten. De auteur heeft jarenlang als journalist in Moskou gewerkt en zorgvuldig brononderzoek gedaan. Een aanrader.

Molotov en Von Ribbentrop, 1939

 source:  https://www.eulixe.com/

De aanval op Oekraïne doet denken aan de overval door de Duitsers op Polen in 1939. Daarbij mag niet onvermeld blijven hoe de Duitsers eerst een niet-aanvalsverdrag met de Russen hadden gesloten: het Molotov-Ribbentrop pact. De Russen stonden toe dat Duitsland Polen binnenviel en pakten zelfs de Polen in de rug aan. Een paar dagen later vielen de Duitsers Polen binnen en de Russen staken geen hand uit, totdat ze de kous op de kop kregen en ze de Duitsers zelf over de vloer kregen. Ze konden alleen hun huid redden ten koste van miljoenen slachtoffers en met hulp van hun steun en toeverlaat generaal Winter.

Het nut op korte termijn van economische sancties is beperkt en zal misschien de Russische bevolking raken, niet het Kremlin, dat naar verluidt veel financiële reserves heeft. Het is hard, maar misschien dat het de onvrede in Rusland aanwakkert. De aarzeling van het Westen om sancties op te leggen heeft ongetwijfeld te maken met Russisch gas. Er zit zoveel Amerikaans en Europees geld in Rusland dat sancties ook ons zelf zullen raken. Ook zijn er nogal wat medestanders van Poetin, niet in de laatste plaats China, waarmee hij onlangs nog een niet-aanvalsverdrag sloot. Een hedendaagse versie van het Molotov-Ribbentrop pact? 

 

Europa en de NAVO houden zich nu nu afzijdig en laten Oekraïne het zelf opknappen. Het risico van escalatie is groot wanneer de NAVO daadwerkelijk militair zou ingrijpen, maar er mag niet onvermeld blijven dat de NAVO en de EU Rusland ook in het nauw hebben gedreven door hun invloedssfeer jarenlang naar het oosten uit te breiden. Er is al in de jaren ‘90 voor gewaarschuwd door Frits Bolkestein en Jaap de Hoop Scheffer. Geen vrienden van mij, maar ze hadden wel gelijk.

Arm Oekraïne: het land heeft zich in de afgelopen decennia ontworsteld aan de vroegere Russische overheersing, en de felle Oekraïense weerstand tegen de Russische inval spreekt boekdelen. Terwijl ik dit schrijf is de slag om Kyiv gaande en sterven militairen en burgers in de straten. Oekraïne is een land zo groot als Frankrijk en het is maar zeer de vraag of de Russen logistiek in staat zijn om het land bezet te houden als ze erin slagen het te veroveren. Kleine veelzeggende incidenten springen eruit, zoals de laatste woorden van de dertien mannen op het Slangeneiland aan de commandant van het Russische oorlogsschip die overgave eiste: ‘krijg de klere!’ Of de Oekraïense president Zelensky, die op bewonderenswaardige wijze zijn rug recht hield bij een Amerikaans aanbod van evacuatie: ‘ik heb munitie nodig, geen lift.’ Ik hoop dat ze het kunnen volhouden en het Russische leger een pak slaag geven. Maar ten koste van wat? Rusland valt inmiddels burgerdoelen aan, ondermeer met verboden clustermunitie. Het was te zien in een video, die op NOS is gepubliceerd. 

EDIT 3 maart: Hier is een tweede bewijs van oorlogsmisdaden door het Russische leger: een aanval op een woonwijk en een ziekenhuis met vermoedelijk clustermunitie in Tsjernihiv.

Als Oekraïne het onderspit delft, verplaatst de crisis zich misschien naar de Oostzee, waar de Russische enclave Kaliningrad ligt. Kaliningrad speelt een rol in mijn tweede boek ‘Het Transport’. Ooit heette dit Königsberg, een deel van Oost-Pruisen, dat na de Russische inval in het gebied in 1944-1945 onderworpen is aan etnische zuivering en nu compleet ‘gerussificeerd’ is. De Russische enclave is na de ineenstorting van de Sovjet-Unie geïsoleerd geraakt en de wens van Rusland om een corridor naar Kaliningrad te creëren is evident. De Baltische staten (Estland, Letland en Litouwen), alle drie NAVO-leden, liggen in de weg en zijn de volgende op het verlanglijstje van het Kremlin. 

Kaliningrad en de Baltische staten

De NAVO anticipeert al op een dreiging in de Oostzee. Finland en Zweden zijn inmiddels betrokken in het overleg, en Poetin heeft al waarschuwende geluiden laten horen dat bij NAVO-ingrijpen de wereld iets zal zien wat nog nooit is vertoond. Het impliciet dreigen met kernwapens is niet nieuw, in het verleden is de wereld enkele keren door het oog van de naald gegaan zoals tijdens de Cuba-crisis. Ook is jarenlang openlijk gespeculeerd over de haalbaarheid van beperkte inzet van tactische kernwapens, met andere woorden een kernoorlog op kleine schaal. De jarenlang afgeschaalde conventionele slagkracht van de NAVO wreekt zich nu: het verlaagt de drempel om naar nucleaire wapens te grijpen. Tot nu toe heeft niemand dit aangedurfd, want het risico van een nucleair antwoord is te groot.

De wereld is ontwaakt uit de droom, en om te spreken met Sting: I hope the Russians love their children too.


vrijdag 21 januari 2022

Slavernijverleden

De transatlantische slavenhandel door Nederland heeft al enige tijd mijn bijzondere interesse, omdat ik bezig ben met onderzoek voor een nieuwe roman. 

Fort Elmina, Ghana

Het slavernijverleden van Nederland wordt nog steeds slecht begrepen en erg moeizaam erkend. Zo reageerde onlangs in het Leidsch Dagblad iemand op een artikel van 13 januari in dezelfde krant, waarin de roep klonk om een onderzoek naar het slavernijverleden van Leiden en de plaatsing van een monument.

De strekking van die reactie is verbazingwekkend, want de briefschrijver begint over de eeuwenlange slavernij in Noord-Afrika van honderdduizenden (blanke) Europeanen, waar geen aandacht voor is. Op zich een terecht punt, maar ik weet niet wat dat te maken heeft met de Nederlandse slavenhandel. Zeker niet als de auteur betoogt dat onze voorouders de slavernij juist afschaften en je kennelijk blank moet zijn om slavernij slecht te vinden. Volgens hem was het Westers kolonialisme daar dus goed voor.

Brief in het Leidsch Dagblad

Geen woord over het eindeloos traineren van de afschaffing van de slavernij in Suriname door de Staat der Nederlanden in de 19e eeuw, waarbij zelfs 10 jaar na de officiële afschaffing in 1863 de voormalige slaven nog moesten blijven werken voor hun vroegere eigenaar (het zogenaamde 'Staatstoezicht').

Vervolgens gaat de briefschrijver over tot het bekritiseren van onze historici en ‘verenigingsbobo’s’, die (ik citeer) ‘moderne, politiek correcte mensen zijn met een woke-oriëntatie’. Volgens hem is het zo dat de enige slaven die je herdenkt zwart zijn omdat witte slaven de ‘zieligheidsfactor’ van zwarte slaven ontberen!

U leest het goed. Misschien bent ook u verbaasd. Vandaag is mijn beknopte antwoord in het LD gepubliceerd, en ik schrijf het hier nog maar eens op in een wat bredere context, in de hoop dat het door meer mensen gelezen wordt.

hedendaagse slavenmarkt in Libië

bron: EW

Ja, er verkeerden honderdduizenden geroofde westerlingen in slavernij in Noord-Afrikaanse gebieden, zeelieden en gekaapte inwoners van kustplaatsen, mannen, vrouwen en kinderen. Dat was erg genoeg, en inderdaad mag daar best eens aandacht aan worden besteed. Bijvoorbeeld met een monument in Tanger, Algiers of Tunis, waar die mensen vastzaten en werden uitgebuit. Zodat ook daar het besef groeit van wat er ooit door hen is aangericht. Niet dat ik daar veel hoop op heb, want in het naburige Libië, een ‘failed state’, is de trans-Sahara slavenhandel volgens nieuwsberichten nog steeds aan de orde van de dag. En over de misstanden in de Golfregio zullen we het maar niet hebben.

het overvolle tussendek van een slavenschip

 bron: https://www.joshchalmers.com/

De Noord-Afrikaanse kwestie doet echter niets af aan de grootschalige transatlantische mensenhandel vanaf ca. 1635, door gewetenloze Nederlandse handelaren en plantage-eigenaren, die dat ook nog probeerden te vergoelijken met bijbelteksten in de hand. Lees de geschiedenis er maar op na.

Het belangrijkste verschil tussen de slavernij onder Arabische machthebbers en onze niet minder meedogenloze mensenhandel en slavernij is dat een flink aantal van onze voorouders daar zelf direct of indirect bij betrokken waren, terwijl ze beter hadden moeten weten. Die waren geen slachtoffer of toevallige toeschouwer, maar daders, die er bakken met geld aan verdienden. Ga maar eens kijken in de slavenforten van de WIC in Ghana. Ik ben er geweest, het stinkt er nu nog steeds naar de ongelukkigen die daar ooit als beesten werden opgesloten in afwachting van een transport dat zelfs vee onwaardig was.

slavenkerker in WIC-fort Elmina, Ghana

Ten aanzien van de relatie tussen de koloniale tijd en de slavernij kan alleen maar geconcludeerd worden dat de twee hand in hand gingen. Afrika (dat geldt tevens voor Zuid Oost Azië) werd eeuwenlang beschouwd als een roofgewest, waar je grondstoffen, tropische producten en mensen kon halen in een met militaire middelen afgeschermde markt. De VOC en de WIC hadden daartoe een eigen leger en marine, evenals de al even vermaledijde Sociëteit van Suriname. Rond 1775 was de Schots-Nederlandse officier John Gabriël Stedman in Suriname om een slavenopstand te helpen onderdrukken. Blijkbaar was hij oprecht ontzet over de toestand die hij daar aantrof, en later schreef hij een boek dat uiteindelijk de antislavernijbeweging zou ondersteunen.

Gruwelijk beeld uit het boek van John Stedham over Suriname, eind 18e eeuw. 

artikel in De Correspondent

Na de opheffing van de VOC, de WIC en de Sociëteit van Suriname in de Franse tijd nam het Koninkrijk der Nederlanden (1815) deze overheersing naadloos over, totdat de Surinaamse slavernij onder internationale druk in 1863 werd opgeheven. Ter compensatie van het resulterende tekort aan arbeidskrachten op de plantages werden contractarbeiders uit het toenmalige Brits-Indië, China, Nederlands-Indië (Chinezen en Javanen) en het Midden-Oosten naar Suriname gehaald. Ook over het daarbij gedane onrecht is het nodige te zeggen.

Het is dus niet dank zij, maar eerder ondanks de koloniale overheersing dat de slavernij werd afgeschaft. Afrika is na eeuwenlange uitbuiting nog steeds een achtergesteld werelddeel, waarin het merendeel van de bevolking weinig bestaanszekerheid kent. Intussen gaat een nieuwe vorm van kolonialisme (door Westerse multinationals en Chinese bemoeienis) onverminderd door. Die achterstand is een van de redenen van de massale migratie vanuit Afrika naar Europa en de daaruit ontstane mensenhandel.

De gevolgen klinken nog steeds door in onze hedendaagse cultuur en samenleving. Kijkt u ooit  met andere ogen naar iemand met een donkere huidskleur dan naar een witte voorbijganger? Alleen maar omdat zo iemand er anders uitziet, of zit het misschien na eeuwen van onbetwiste superioriteit nog steeds in de witte genen? 

De slavernij bestond misschien niet in onze naam, maar wij mogen er best een monument en excuses aan wijden. Ook in mijn woonplaats Leiden. Dat heeft niets te maken met een ‘woke gedachtengoed’ of de ‘zieligheidsfactor’ van zwarte slachtoffers zoals die briefschrijver in het LD meent, maar met historisch besef en vooral, met normaal menselijk fatsoen.